payoff

 


 

 

 

 

 

De naam Lanuarius

 

De naam Lanuarius in combinatie met de huidige kalender
We gebruiken nog steeds de tijdrekening en de namen van de maanden van de Romeinen. Het is dus interessant om hier eens wat nader op in te gaan. In het begin waren er kennelijk maar 10 maanden. Van maart tot en met december. Later werden januari en februari toegevoegd. Hoe dit zo is gekomen is onduidelijk, maar het staat vast dat het Romeinse jaar oorspronkelijk begon op 1 maart. Dit kun je afleiden uit de namen van een aantal maanden. Deze heten in het Latijn mensis September, mensis October, mensis November en mensis December. Mensis betekent “maand” en de andere bestanddelen van de namen komen duidelijk van de telwoorden Septem (zeven), Octo (act) Novem (negen) en Decem (tien). Hier kun je dus uit opmaken dat maart de eerste maand moet zijn geweest.

De maandnamen die niet van telwoorden afstammen, hebben meestal iets met het Romeinse geloof te maken. Wat enigszins verrassend is, is dat de namen van de maanden bijvoeglijke naamwoorden zijn, die horen bij het zelfstandige naamwoord mensis. Mensis Martius betekend dus zoiets als Martiaanse maand. Martius is een bijvoeglijk naamwoord dat komt van Mars, de naam van de god van de oorlog. Zo is mensis Maius de maand van de godin Maia en staat mensis Lanuarius in verband met de god Janus. Janus is de god die afgebeeld wordt met twee gezichten. Een aan de voorkant en een aan de achterkant van zijn hoofd. Hij stond voor het begin en het einde en we kunnen dus concluderen dat de naam van de maan Lanuarius bedacht was om het begin van een nieuw jaar aan te duiden.

Twee maanden danken hun naam aan de senaat. De ene heet oorspronkelijk Quintilis (van Quintus “vijfde”). Deze werd veranderd in Lulios als eerbetoon Julius Caesar. De andere, oorspronkelijk Sextilis (van Sextus “zes”) werd augustus genoemd ter nagedachtenis aan de eerste keizer.

Er is een goede reden om aan Caesar te denken in verband met de kalender: Hij was degene die de kalender heeft ingevoerd in de vorm die we nu kennen. Zoals bekend draait de zon in ongeveer 365 en een kwart dag om de aarde. Astronomen uit de oudheid wisten dit sedert de tijd van de Babyloniers Tot 47 voor Christus was een normaal jaar in Rome echter maar 354 dagen en omdat zo de seizoenen niet goed klopten, werd er af en toe een extra maand ingevoegd. Dit was een onpraktische en verwarrende methode. Caesar vroeg dus aan astronomische experts uit Egypte om een nieuwe kalender te maken, de Juliaans kalender, met evenveel dagen in een maand als we nu hebben en met eens per 4 jaar een schrikkeldag. Deze kalender wordt nog steeds gebruikt, met een kleine aanpassing wat betreft de schikkeldagen. Deze werd in 1582 geintroduceerd  door paus Gregorius XIII. De kalender werd in Nederland meteen ingevoerd in de Katholieke provincies, maar gold voor alle provincies pas vanaf 1701.